Het Poëzie-Leestafel forum

[Dettie]

Een veelzijdig mens zoals te lezen is op de site.

http://www.poezie-leestafel.info/jabik-veenbaas

Ik wens jullie veel genoegen met de gedichten van Jabik Veenbaas

Dettie

[mira]

Van deze, mij onbekende dichter, dit gedicht naar hier gehaald.
Zijn verzen maken al dadelijk indruk!

[PieterD]

mijn huis: zou het nooit groter geweest zijn dan mijn hoofd
en niet dikker dan het vlies van mijn huid

hoe ik loop over smalle planken
met het huis in mijn doorzichtige hand



Jabik Veenbaas
Uit: De zon, het smalle bed, mijn lichaam
Uitg. Contrabas juli 2009

Mira schreef:

De kinderjaren, de oorlog, de dood, prangend weergegeven in dit gedicht.
Het einde is surrealistisch, zoals misschien ook het verleden was?

Een gedicht om vaak te herlezen, en niet alleen om er dieper in door te dringen, ook om de schoonheid ervan te proeven.

mira

Mira: inderdaad surrealistisch, maar heeft het ook betekenis? Of moet je het aanvoelen? De laatste regels gaan mijn begrip te boven.
Hg. Pieter

[tiba]

mijn huis: zou het nooit groter geweest zijn dan mijn hoofd
en niet dikker dan het vlies van mijn huid

hoe ik loop over smalle planken
met het huis in mijn doorzichtige hand

Pieter schreef:

[mira]

Pieter zei:

[PieterD]

Allebei hartelijk dank voor jullie uitgebreide commentaar. Ik ga er diep over nadenken. Diepzinnig die dichters en lezeressen!
Pieter

[Dettie]

Jabik Veenbaas stuurde mij de gedichten en zojuist ontving ik een mail dat hij bij het een na laatste couplet het vraagteken vergeten is.

Het moet dus zijn.

mijn huis: zou het nooit groter geweest zijn dan mijn hoofd
en niet dikker dan het vlies van mijn huid ?

(Verbazingwekkend hoe één leesteken een betekenis, een zin kan veranderen)

Dettie

[PieterD]

[PieterD]

Hoe dom kan iemand zijn. Het kwartje is gevallen: ik schreef: het woord doorzichtig doorzie ik nog niet maar dat is juist wat de dichter bedoelt. Hij heeft een doorzichtige hand, de hand waarmee hij schrijft, het is de dichter zelf die zich doorzichtig vindt, hij heeft zich bloot gegeven, hij geeft toe dat hij een wankel leven leidt op smalle planken, met herinneringen die deels gefantaseerd zijn. Prachtig verwoord maar ik neem het mezelf kwalijk dat ik er zo laat achter kwam. Met hulp van en dank aan Tiba en Mira.
Pieter

[mira]

Als ik het goed begrijp slaat 'een doorzichtige hand' volgens jou op het zich blootgeven van de dichter, Pieter.
Ik vind dat een mooie interpretatie, maar slechts een mogelijke.

mira

[PieterD]

[PieterD]

Mooi gedicht, Rutger, origineel, maar ik zie er geen twijfel aan Darwin in, wel een zekere weerstand. Vreemd voor een kunstenaar, iemand die in het algemeen toch naar vernieuwing streeft.
Pieter

[mira]

Ik zie op het eerste gezicht noch twijfel noch weerstand tegen de theorie van Darwin in dit gedicht, wel veel ironie.
Ironie ivm de menselijke afstamming: waar komen we vandaan en dus ook: waar gaan we heen? Misschien krijgen we nog engelenvleugels.
Ironie is iets anders dan weerstand, me dunkt, of wil ik dat laatste niet zien?

Neemt de dichter niet gewoon de discussie omtrent Darwin op de korrel?
En wenst daarom een steen te zijn of te worden (wat ook weer evolutie impliceert), dan was ie af van al dat gedoe.

Het gedicht is wel uitgegeven in 2006 merk ik nu en misschien al heel wat eerder geschreven. Het speelt dus niet echt in op de huidige polemiek.
Maar misschien was ie zijn tijd vooruit .

mira

[tiba]

Ik zou nog een stapje verder willen gaan: ik zie het eerder als een Spielerei.

Tiba.

[mira]

Mooi van die 'stenen', Rutger

mira

[PieterD]

Laten we het houden op Spielerei met wat ironie ook met wat serieuzere regels: zoals alle goede poëzie misschien zou moeten zijn.

Met de serieuze regels bedoel ik de volgende:

maar dan bekruipen mij
bloedige beelden: het slagveld,
de goedige dodo die zich opoffert,
en ik zeg niet: laat mij het maar doen

overal in en om mij
het ruisende water
zo deemoedig dat het me vertedert
en nooit die heimwee naar een ziel
waar doet het me toch aan denken?

Pieter

[mira]

Inderdaad, Pieter, ook ernst.
Vooral de volgende strofe boeit me en kan ik niet doorgronden:

[PieterD]

Mira schreef:
Het water verwijst naar de oorsprong van alle leven.
Is er misschien ook een vage reminiscentie naar de moederschoot?

Dit lijkt me een slimme en plausibele verklaring, Mira.
Daar slaat ook het heimwee op denk ik, heimwee naar de ziel (het begin?) van het leven?

Pieter

[mira]

Pieter zei:

[Dettie]

Volgens mij Heeft de dichter het over het een molecule, dat is het kleinste deeltje van een stof dat nog alle eigenschappen van die stof bezit, of over een atoom. Atomen zijn hele kleine deeltjes, waaruit alles bestaat.

christus, waar kom ik terecht
ik ben zo nerveus!
zal ik een engel worden?
soms meen ik dat m’n staartbeentje groeit
maar het is die grijze zak aan m’n kop
nog betere machines zeker!

Ik denk bij het bovenstaande aan een molecule/atoom in een zaadcel omdat geschreven wordt dat hij soms meent dat hij een dier wordt (staartbeentje groeit) maar het is die grijze zak (de hersens), nog betere machines (mens)
Met m'n vrienden... (alle zaadcellen)

De bonobo boemelt. Een bonobo is een mensaap een primaat (staat voor de man?)
Primaten vertonen veel belangrijke overeenkomsten. Dit komt doordat ze nauw verwant zijn in evolutionair opzicht (ze hebben gemeenschappelijke voorouders). De mens is ook een primaat.
De kaketoe roept. De kaketoe is een papagaai-achtige (staat voor de spraak? de vrouw?)
De Chesire Cat glimlacht
hij soest en spint overdag maar 's avonds gaat hij tekeer
(De Cheshire Cat is de grijnzende kat uit Alice in Wonderland)

Dit bovenstaande zie ik als de ontmoeting tussen man en vrouw met de seksuele daad daarop volgend

Eerst wil de (zaad)cel/molecule wel maar dan denkt hij terug aan de bloedige slagvelden, de dodo (=uitgestorven) die zich opoffert en denkt dan... ik hoef nu niet zo nodig terug te keren, opnieuw te reïncarneren (in wat voor vorm dan ook).

eeuwig die verrekte muggen...
(De mug is er altijd al geweest, de mug overleeft alles, raakt snel recistent tegen welk anti-muggelmiddel dan ook, evolueert dus)
De mug was er al toen hij een schubbig reptiel was.

een eiwit is een molecule. Eiwit geeft cellen structuur en vorm. Eiwitten zijn nodig voor de opbouw van het lichaam

overal in en om mij
het ruisende water
zo deemoedig dat het me vertedert
en nooit die heimwee naar een ziel
waar doet het me toch aan denken?

De baarmoeder, de weg naar de eileider...
een ziel is er nog niet... (samensmelting eicel - zaadcel heeft nog niet plaatsgevonden)
hij weet dat dit vaker gebeurd is, het is de oorsprong, de bron.

werd ik maar weer een steen:
eerst het trotse stollen, dan
het vadsige liggen, ’t gestage
blijmoedige slijten

De molecule/atoom komt in alles voor ... was hij maar weer een steen.
Lavasteen gezien het trotse stollen. De oorsprong van de aarde, onstaan uit vulkaanuitbarstingen

Dit is wat ik over het gedicht denk, ook omdat het gedicht Darwinistische weemoed heet.
Kan er helemaal naast zitten

Dettie
die het bij dit gedicht niet kon laten wat te schrijven, ik had het eigenlijk naar Rutger gestuurd om bij uitleg gedichten te plaatsen, maar ik denk dat dat niet aangekomen is, Rutger?

[tiba]

Ik vind dit een zeer pientere uitleg!
"een molecule", dit zou het kunnen zijn .

Zit ook nog te denken over wat hij schrijft over de ziel:

en die heimwee naar een ziel
waar doet het me toch aan denken?

Daar ben ik nog niet aan uit.

Los van de inhoud, waar ik nog niet aan uit ben:
- waarom die heimwee en niet dat?
- "waar doet het me toch aan denken": lijkt me een zwakke versregel, maar kan ook zijn omdat ik de inhoud niet volledig snap.

Tiba.

[Dettie]

En nooit die heimwee naar de ziel.
waar doe me dat toch aan denken?

Hij voelt die heimwee niet. Hij heeft nooit die heimwee naar de ziel. Als iets een ziel heeft dan is het iets levends (dier of mens).
Hij wil geen mens worden en zegt dan waar doet me dat toch aan denken... aan de tijd dat hij geen ziel had.
Hij verzucht ook was ik maar weer een steen. Van een steen wordt niet gezegd dat dat een ziel heeft.

Dat is mijn verklaring tenminste, wie weet komen jullie met een veel betere gedachte.

Dettie

[PieterD]

Nou Dettie, toch jammer dat je zo weinig tijd aan de poëzie afdeling besteedt, dat blijkt een duidelijk gemis. Had ik maar zoveel tijd om op al je opmerkingen in te gaan, en op die van de anderen natuurlijk.

[Dettie]

Hoe kun je überhaupt weten dat er zoiets als heimwee naar de ziel kan bestaan als je hem nooit gevoeld hebt.

Als het een molecule of atoom is die 'spreekt' in dit gedicht dan kan hij/zij alles geweest zijn. Dus ook iets met een ziel. Ik denk dat hij/zij daar geen heimwee naar heeft. die heimwee is er niet.
Was ik maar weer een steen, verzucht die molule/atoom, daar is wel heimwee naar.

Groetjes
Dettie

[mira]

Even een late reactie.
Dettie heeft een prachtige bijdrage geleverd. Het gedicht gaat hier duidelijk over het ontstaan van (alle?) leven. Een molecule lijkt me een plausibele verklaring.
Dimitri Verhulst noemde het 't. Daar deed dit gedicht me direct al aan denken.

Tiba's opmerking over 'die heimwee' lijkt me eerder een grammaticale vraag. Heimwee is onzijdig in Vlaanderen: het heimwee. 'die' kan dus niet; nogal wat woorden hebben echter 2 geslachten, en in Nederland maakt men héél veel mannelijk (de koe, hij heeft melk etc.). Dat beweert men tenminste op school in het zuiden.

Los daarvan: heeft de dichter misschien een bepaald citaat, auteur, filosoof in gedachten?
Vandaar misschien: 'waar doet het me toch aan denken?', heel misschien.

'Denken aan de tijd dat hij geen ziel had', zoals Dettie schrijft, lijkt me een eigenaardige verklaring. Daar volg ik niet goed.
Ook Pieter kan ik niet goed volgen.

Het laatste woord over dit gedicht is nog niet gezegd .

mira